Ngoại ngữ liệu có dữ?

Tiếng Anh là một con gấu tham ăn. Nó ăn gần hết chữ nghĩa của nhân loại, từ tivi đài báo cho tới internet, thậm chí cả trò chuyện hàng ngày. Chưa kể, nó cũng ăn vô số thời gian, tiền bạc của nhân loại khi đầu tư cho việc học tiếng Anh. Nhiều người mất 12 năm ở trường, 4 năm đại học, và khá nhiều tiền đi học trung tâm, nhưng rốt cuộc vẫn không dùng được.

 

Tôi hiểu điều này. Sau mười mấy năm học tiếng Anh, tôi có một cơ hội thực hành tuyệt vời khi quen Antonio Graceffo – một võ sư, một diễn giả, thành thục hơn 5 ngoại ngữ. Khi chở ông trên đường, Antonio nói muốn uống Coca lạnh (Cold Coke) nhưng mãi tôi không nghe ra, khiến ông ta phát bực cả lên. Tôi cảm giác con gấu (tiếng Anh) ấy đã tát một phát đau điếng vào lòng tự trọng của tôi

 

 

Con người thường chỉ sợ những gì họ không hiểu. Tôi đã từng nghĩ ngoại ngữ như con gấu dữ dằn vậy đấy. Cho tới khi tôi hiểu được bản chất, thì con gấu ấy bỗng trở nên ngoan ngoãn và đáng yêu lạ thường. Mà sự say mê, yêu thích, là nền tảng của bất cứ thành tựu nào. Ngay bây giờ, hãy cùng tìm hiểu bản chất của ngôn ngữ qua một thí nghiệm: Khi nói tới một thứ “dài dài, vàng vàng, sờ mềm mềm”, bạn nghĩ tới quả gì?

 

99% người tôi hỏi đều trả lời là “quả chuối”, 1% còn lại lựa chọn bóng bay hoặc một thứ gì đó khiến họ tự nhiên cười mà không nói gì. Và tôi tự hỏi, sao không ai trả lời là “banana” nhỉ? Tất nhiên rồi, chúng ta là người Việt. Nếu bạn là người Anh, có lẽ “banana” sẽ bật ra!

 

Bản chất của ngôn ngữ thật đơn giản. Chúng là phương tiện do con người tạo ra, để truyền đạt các ý tưởng một cách hiệu quả, mà ai lại đi sợ thứ mình tạo ra cơ chứ? Nhờ có ngôn ngữ, bạn không cần phải ra chợ giải thích, “Cô ơi, bán cho cháu cái dài dài, vàng vàng, sờ mềm mềm…” Mà chỉ đề cần nói “quả chuối” là cái thứ “dài dài, vàng vàng, sờ mềm mềm” ấy bật ra trong đầu cô bán hoa quả.

 

Tại sao nó lại xuất hiện? Vì nó được bộ não ghi nhớ. Bộ não ghi nhớ nó theo cách nào? Suốt bao năm qua biết bao lần bạn cầm chuối, ăn chuối, có khi… trượt vỏ chuối nên ý tưởng về một thứ “dài dài, vàng vàng, sờ mềm mềm” được liên kết mạnh mẽ với từ “quả chuối.” Trong trường hợp bạn là người Anh thì ngược lại, ý tưởng về một thứ “long long, soft soft, yellow yellow” liên kết mạnh mẽ với “banana”.

 

Tiếng Anh có khoảng 3000-5000 từ thông dụng. Tôi đã từng đưa tất các từ trong tiếng Anh phổ thông từ lớp 1 tới 12 lên trang web Phut59.com và thấy có khoảng 5000 từ. Suy ra nếu ai đó học tốt 12 năm học phổ thông, thì phải có vốn tiếng Anh đủ dùng ngon lành rồi chứ? Song sao nhiều người (kể cả tôi) lại vẫn không ổn khi ra chiến trường thực tế?

Qua thí nghiệm “dài dài vàng vàng sờ mềm mềm”, tôi nhận ra vấn đề chỗ: cách học của tôi trước đây đi ngược lại với bản chất tự nhiên của ngôn ngữ. Thay vì phải liên kết trực tiếp giữa ngôn từ và ý tưởng, giữa “quả chuối” và “dài dài, vàng vàng, sờ mềm mềm” thì trong nhiều năm tôi mất công ngồi học thuộc những danh sách từ, mà bản chất là liên kết gián tiếp giữa “quả chuối” và “banana”. Bạn có như vậy không?

Con người thật là lạ, nhiều khi họ làm trái quy luật, họ tự tạo ra khó khăn cho mình, rồi sau đó đổ tại ông trời không cho mình năng khiếu. Khi nhìn bạn bè mình nói tiếng Anh nhoay nhoáy, tôi từng thầm tự động viên mình, “chắc chúng nó có năng khiếu, còn mình thế là được rồi.”

Cho tới khi tôi nhớ ra một sự thật hiển nhiên: trước khi biết nói, tiếng mẹ đẻ cũng chính là ngoại ngữ, và vấn đề chỉ là tôi đã không dùng cái cách giúp mình giỏi tiếng Việt, để học tiếng Anh mà thôi. Hãy thử nhìn lại trình tự một đứa trẻ thành thục tiếng mẹ đẻ của nó.

Enjoyed this video?
"No Thanks. Please Close This Box!"